Aralıklı Tekrar Yöntemi: Unutmadan Sınava Çalışmanın Yolu

Aralıklı tekrar, bir konuyu tek seferde defalarca çalışmak yerine tekrarları günlere ve haftalara yayarak çalışmaktır. Buna kendini sınamayı, yani tekrar ederken notlara bakmadan hatırlamaya çalışmayı eklediğinde, sınava hazırlanırken öğrendiklerini unutmanın önüne büyük ölçüde geçersin.

Neden tek oturumda çalışmak yetmiyor?

Bir konuyu sınavdan önceki gece art arda okuduğunda ertesi sabah iyi hatırlarsın; ama bir hafta sonra çoğu silinir. Bunu araştırmalar da gösteriyor. Cepeda ve arkadaşlarının 2006'da yayımladığı meta-analiz, 184 makaledeki 317 deneyden 839 ölçümü inceledi. Sonuç net: Tekrarları aralıklı yapmak, aynı süreyi tek oturuma sıkıştırmaktan daha kalıcı öğrenme sağlıyor. Araştırmanın önemli bir bulgusu daha var: En iyi sonucu veren tekrar aralığı, bilgiyi ne kadar uzun süre hatırlaman gerektiğine bağlı olarak uzuyor. Sınava bir hafta kalan biriyle sınava altı ay kalan birinin tekrar aralıkları aynı olmamalı.

Tekrar okumak mı, kendini sınamak mı?

Roediger ve Karpicke'nin 2006 tarihli çalışmasında öğrenciler bir metni ya tekrar tekrar okudu ya da okuduktan sonra hatırlayabildiklerini yazarak kendini test etti. Beş dakika sonra yapılan sınavda tekrar okuyanlar daha başarılıydı. Ama iki gün ve bir hafta sonra yapılan sınavlarda kendini test edenler belirgin şekilde daha fazla şey hatırladı. Dikkat çekici olan şu: Tekrar okuyan öğrenciler konuyu hatırlayacaklarından daha emindi.

Yani "okudum, anladım" hissi yanıltıcı olabilir. Asıl öğrenme, bilgiyi zihninden geri çağırmaya çalıştığında oluyor.

Sınav için adım adım aralıklı tekrar düzeni

Aşağıdaki takvim bir başlangıç önerisidir; araştırmalar tek bir doğru aralık vermiyor, sınava kalan süreye göre uyarlaman gerekir.

Sınava aylar varsa son aralıkları uzatabilirsin; sınav yaklaştıkça aralıklar doğal olarak kısalır.

Bu düzeni bozmadan uygulamak için

1. Tekrar listesi tut. Hangi konuyu ne zaman tekrar edeceğini akılda tutmaya çalışma; bir listede ya da takvimde işaretle.
2. Tekrarı soru çözerek yap. Özet okumak yerine soru çözmek ve boş kâğıda hatırladıklarını yazmak, kendini sınamanın en kolay yolu.
3. Yanlışları ayrı topla. Bir sonraki tekrarın neye odaklanacağını yanlışların belirler. Her konuyu baştan okumak zorunda kalmazsın.
4. Kısa tut. Aralıklı tekrarın gücü uzun oturumlardan değil, sık ve kısa dönüşlerden gelir. 20-30 dakikalık bir tekrar çoğu zaman yeterlidir.

Örnek: Bir haftada iki konuyu aralıklı çalışmak

Diyelim ki pazartesi KPSS Tarih'ten Lozan Antlaşması'nı, salı Türkçe'den fiilimsileri çalıştın. Haftan şöyle görünebilir:

• Pazartesi: Lozan'ı çalış, akşam 10 dakika boyunca maddeleri kâğıda bakmadan yaz ve eksiklerini işaretle.
• Salı: Fiilimsileri çalış. Günün sonunda Lozan'dan 10 soru çöz; kitabı açmadan.
• Çarşamba: Fiilimsilerden 10-15 soru çöz, yanlışlarını hata listene ekle.
• Cumartesi: İki konudan yalnızca yanlış yaptığın soruların konularına dön ve yeni sorular çöz.
• Bir sonraki hafta sonu ya da iki hafta sonra: İki konuyu da karışık bir denemenin içinde tekrar gör.

Bu düzende her konuya toplamda belki bir buçuk saat ayırırsın, ama bunu tek oturuma değil dört beş kısa dönüşe yaymış olursun. Yeni konular eklendikçe tekrar günleri üst üste biner; bu yüzden tekrarları bir listede takip etmek, aklında tutmaya çalışmaktan çok daha güvenilirdir. Bir gün tekrarı kaçırırsan paniğe gerek yok; bir sonraki boş gününde o tekrarı yap ve takvime oradan devam et.

Sık yapılan hatalar

• Tekrarı sınav haftasına bırakmak. Bu, aralıklı tekrarın tam tersi; bilgiyi kısa süreliğine tutar.
• Tekrar ederken sadece okumak. Kendini sınamadığın tekrar, "biliyorum" hissi verir ama kalıcılığı düşüktür.
• Bildiğin konulara fazla zaman ayırmak. Tekrar zamanını yanlış yaptığın ve zorlandığın yerlere ayır.

Zaten Akademi bu düzene nasıl uyar?

Aralıklı tekrarın en zor kısmı neyi ne zaman tekrar edeceğini takip etmektir. Zaten Akademi'de konu testlerinde yanlış yaptığın sorular hata defterine kendiliğinden düşer; bir sonraki tekrarında hangi konuya döneceğin hazır olur. Günlük çalışma planı da yeni konularla tekrarlarını aynı gün içinde dengelemene yardım eder. Tekrarlarını soru çözerek yapmak istediğinde konu bazlı testler ve çözümlü sorular bir dokunuş uzağında.

Tekrarlarını hangi konulara ayıracağını bilmek için sınavın soru dağılımına bakmak işe yarar; örneğin AGS soru dağılımı yazısında adayların en çok puan kaybettiği testleri ÖSYM verisiyle gösterdik. Bu yöntemi bir konu üzerinde denemek istersen Lozan Antlaşması yazısındaki tabloları kullanabilirsin. Diğer çalışma yöntemleri için Hazırlık ve Çalışma Yöntemleri sayfasına, KPSS hazırlığı için KPSS sayfamıza göz at.