Etkili Ders Çalışma Teknikleri: Araştırmalar Ne Diyor?

Ders çalışırken en çok kullanılan yöntemler, her zaman en çok işe yarayanlar değil. Psikolog John Dunlosky ve dört meslektaşı, 2013'te yayımladıkları kapsamlı bir değerlendirmede öğrencilerin sık kullandığı 10 çalışma tekniğini inceledi ve her birine bir fayda puanı verdi. Sonuç birçok öğrenci için şaşırtıcıydı: altını çizmek ve tekrar okumak listenin alt sıralarında, kendini test etmek ve çalışmayı zamana yaymak ise en üstteydi.

Araştırma neyi inceledi?

Dunlosky ve arkadaşları, seçtikleri teknikleri iki ölçüte göre belirledi: öğrencilerin kolayca uygulayabileceği yöntemler olması ve bazılarının (örneğin altını çizme ve tekrar okuma) öğrencilerin en çok kullandığını söylediği yöntemler olması. Her tekniğin faydasını değerlendirirken dört soruya baktılar: Farklı öğrenme koşullarında işe yarıyor mu? Farklı yaş ve yetenekteki öğrencilerde işe yarıyor mu? Farklı materyallerde (basit kavramlardan karmaşık metinlere) işe yarıyor mu? Ve farklı ölçümlerde (hatırlama, problem çözme, anlama) işe yarıyor mu?

On teknik ve fayda puanları

Neden altını çizmek ve tekrar okumak yetmiyor?

Yazarlara göre öğrencilerin çoğu tekrar okuma ve altını çizmeyi kullandığını söylüyor, ama bu teknikler performansı tutarlı biçimde artırmıyor. Bu yüzden başka tekniklerle değiştirilmeleri gerekiyor; örneğin tekrar okuma yerine kendini test etme. Bunun pratik bir açıklaması var: bir metni ikinci kez okumak, onu tanıdık hissettirir. Ama tanıdık gelmek, sınavda o bilgiyi hatırlayabilmek demek değil. Kendini test etmek ise tam olarak sınavda yapacağınız şeyi, yani bilgiyi hafızadan geri çağırmayı çalıştırır.

Yüksek faydalı iki teknik KPSS'ye nasıl uyarlanır?

Kendini test etme. Konuyu okuduktan sonra kitabı kapatıp o konudan soru çözün; çözemediğiniz soruların cevabını hemen değil, önce kendiniz hatırlamaya çalıştıktan sonra kontrol edin. Vatandaşlık ve Tarih gibi bilgi ağırlıklı derslerde kartlar ("Anayasa Mahkemesi kaç üyeli?") bu tekniğin en kolay uygulaması. Zaten Akademi'deki konu testleri de aynı işi görür: her konudan sonra ÖSYM formatında soru çözerek bilgiyi hafızadan çağırmayı çalıştırırsınız.

Aralıklı çalışma. Bir konuyu tek bir uzun oturumda bitirmek yerine, aynı konuya birkaç gün ya da hafta arayla geri dönün. Bu yaklaşımın araştırma temelini aralıklı tekrar yöntemi yazımızda ayrıntılı anlattık. KPSS gibi aylarca süren bir hazırlıkta bu, her hafta yeni konulara geçerken önceki haftaların konularına kısa tekrar blokları ayırmak demek.

Orta faydalı teknikler: ne zaman kullanılır?

Açıklayıcı sorgulama ve kendi kendine açıklama, özellikle neden-sonuç ilişkisi gerektiren konularda işe yarar: Tarih'te bir antlaşmanın neden imzalandığını, Coğrafya'da bir iklim tipinin neden oluştuğunu kendinize açıklamak. Yazarlar bu tekniklerin umut verici olduğunu ama okul ortamında yeterince test edilmediğini belirtiyor.

Karışık çalışma, matematik ve problem çözümünde öne çıkıyor: aynı türden on soruyu art arda çözmek yerine farklı türleri karıştırmak. Bu konuyu karışık çalışma yöntemi yazımızda ayrıca ele aldık.

Bir haftalık örnek uygulama

Bu planda okuma süresi kısa, test ve hatırlama süresi uzun. Altını çizerek uzun saatler geçirmek yerine, aynı zamanı soru çözmeye ayırmak araştırmanın önerisiyle uyumlu.

Sık yapılan hatalar

• "Konuyu tamamen anlamadan soru çözmeye başlamam." Kendini test etme, öğrenmenin sonunda değil, sürecin parçası olarak işe yarıyor.
• "Ne kadar çok okursam o kadar iyi." Tekrar okuma düşük fayda grubunda; zamanın bir kısmını teste kaydırın.
• "Bütün konuyu bir günde bitiririm." Tek oturumda yoğun çalışma, zamana yayılmış çalışmadan daha az kalıcı.
• Hissedilen öğrenmeye güvenmek. Kolay gelen yöntemler (tekrar okuma) öğrenilmiş hissi verir; zor gelen yöntemler (test) genellikle daha çok öğretir.

Zaten Akademi'nin günlük çalışma planı yeni konuları ve tekrarları aynı haftaya dağıtır, hata defteri ise yanlış yaptığınız soruları tekrar zamanı geldiğinde önünüze getirir. KPSS hazırlığıyla ilgili diğer bilgiler KPSS sayfamızda, kilit konu özetleri Kilit Konular bölümünde.