Misak-ı Milli (KPSS Tarih Kilit Konu): Maddeleri ve Önemi
Misak-ı Milli ne zaman, hangi meclis tarafından kabul edildi? Altı maddesi, halk oyu istenen bölgeler, sonuçları ve KPSS'de en çok karıştırılan noktalar.
Kısa cevap
Misak-ı Milli 17 Şubat 1920'de Osmanlı Mebusan Meclisi'nde oy birliğiyle kabul edildi. Mondros sırasında Türk-İslam çoğunluğun yaşadığı yerlerin bölünmezliğini, bazı bölgelerde halk oyunu, İstanbul'un güvenliğini ve tam bağımsızlığı öngörür.
İçindekiler
Misak-ı Milli (Millî Ant), son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin 1920'de kabul ettiği ve barışın hangi şartlarla mümkün olduğunu açıklayan altı maddelik bildiridir. Hazırlığı Erzurum ve Sivas kongrelerinde başladı ve Kurtuluş Savaşı'nın siyasi hedeflerini belirledi. KPSS'de onu kabul eden meclis, halk oyu istenen bölgeler ve tam bağımsızlık maddesi sık sorulur.
Misak-ı Milli nasıl hazırlandı?
Meclis-i Mebusan 12 Ocak 1920'de İstanbul'da çalışmaya başladı. Mustafa Kemal Paşa, Erzurum ve Sivas kongrelerinin kararları doğrultusunda bir program hazırlanmasını tavsiye etti ve sekiz maddelik bir metni Rauf Bey'e gönderdi. Meclisteki "Ahd-i Millî" komisyonu farklı metinleri birleştirip yeniden düzenledi.
- 28 Ocak 1920: "Ahd-i Millî Beyannamesi" adlı metin, 121 mebusun katıldığı özel bir toplantıda imzalandı.
- 17 Şubat 1920: Edirne mebusu Şeref Bey (Aykut) metni meclis oturumunda okudu; oy birliğiyle kabul edilen bildiri "Misak-ı Milli" adıyla yayımlandı, Fransızcaya çevrilerek bütün hükümetlere ve parlamentolara gönderildi.
Misak-ı Milli'nin altı maddesi
| Madde | Özü |
|---|---|
| 1 | Mondros sırasında işgal altında kalan Arap çoğunluklu yerlerin geleceği halkın serbest oyuyla belirlenecek; mütareke hattının içinde ve dışında Osmanlı-İslam çoğunluğun yaşadığı yerler hiçbir şekilde bölünemez bir bütündür. |
| 2 | Kars, Ardahan ve Batum (elviye-i selase) için gerekirse yeniden halk oyuna başvurulabilir. |
| 3 | Batı Trakya'nın hukuki durumu orada yaşayanların serbest oyuyla belirlenmelidir. |
| 4 | İstanbul ve Marmara'nın güvenliği korunmalı; bu şartla Boğazlar'ın dünya ticaretine açılması konusunda ilgili devletlerle birlikte verilecek karar geçerlidir. |
| 5 | Azınlık hakları, komşu ülkelerdeki Müslümanların da aynı haklardan yararlanması şartıyla korunacaktır. |
| 6 | Siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyen kısıtlamalara karşıyız; tam bağımsızlık esastır. Borçların ödeme şartları da bu esaslara aykırı olmayacaktır. |
Sonuçları
- İtilaf devletleri buna tepki gösterdi: 16 Mart 1920'de İstanbul resmen işgal edildi, meclis basıldı, bazı mebuslar Malta'ya sürüldü.
- Meclis-i Mebusan 18 Mart'ta çalışmalarına ara verdi, 11 Nisan'da padişah tarafından feshedildi.
- Milletin temsilcileri 23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi adıyla toplandı.
- Misak-ı Milli yeni Türk devletinin ulaşmaya çalıştığı hedef oldu. Bazı hedeflere tam ulaşılamadı; örneğin Batum, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile Gürcistan'a bırakıldı.
Misak-ı Milli'nin kongrelerle bağı
Misak-ı Milli'yi anlamanın yolu, onu Erzurum ve Sivas kongreleriyle birlikte okumaktır. Erzurum Kongresi (23 Temmuz-7 Ağustos 1919) "millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz" ilkesini koydu ve manda ile himayeyi reddetti. Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919) bu kararları bütün yurt için geçerli hale getirdi ve cemiyetleri Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirdi. Misak-ı Milli ise bu kararları Osmanlı'nın resmî meclisinde kabul ettirerek uluslararası kamuoyuna duyurdu.
| Misak-ı Milli hedefi | Lozan'daki sonuç |
|---|---|
| Kapitülasyonların kaldırılması (md. 6) | Kaldırıldı. |
| Batı Trakya (md. 3) | Yunanistan'da kaldı. |
| Batum (md. 2) | 1921 Moskova Antlaşması ile Gürcistan'a bırakılmıştı. |
| Boğazlar (md. 4) | Türk başkanlığında uluslararası bir komisyona bağlandı. |
| Azınlıklar (md. 5) | Karşılıklılık esasıyla düzenlendi. |
Sık yapılan hatalar ve karıştırılanlar
- "Misak-ı Milli'yi TBMM kabul etti." Hayır. Son Osmanlı Mebusan Meclisi kabul etti; TBMM 23 Nisan 1920'de açıldı.
- "Misak-ı Milli Erzurum Kongresi'nde ilan edildi." Hazırlığı Erzurum ve Sivas kongrelerinde başladı ama bildiri 1920'de Mebusan Meclisi'nde kabul edildi.
- "Mustafa Kemal'in metni olduğu gibi kabul edildi." Mustafa Kemal Paşa'nın metni sekiz maddeydi; komisyon metni yeniden düzenledi ve yayımlanan bildiri altı maddedir.
- Halk oyu istenen bölgeleri eksik saymak. Üç yer var: Arap çoğunluklu bölgeler, Kars-Ardahan-Batum ve Batı Trakya.
- "Boğazlar tamamen kapatılacaktı." Madde 4, İstanbul'un güvenliği şartıyla Boğazlar'ın ticarete açılmasını kabul eder.
Örnek sorular
1. Misak-ı Milli'nin hangi maddesi tam bağımsızlık ilkesini dile getirir? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 6
Cevap: E. Altıncı madde, siyasi, adli ve mali gelişmeyi engelleyen kısıtlamalara karşı çıkar.
2. Aşağıdakilerden hangisi için Misak-ı Milli'de halk oylaması öngörülmemiştir? A) Batı Trakya B) Kars C) Batum D) İstanbul E) Ardahan
Cevap: D. İstanbul için halk oyu değil, güvenliğinin korunması öngörülmüştür.
3. Misak-ı Milli'yi meclis kürsüsünde kim okumuştur?
Cevap: Edirne mebusu Şeref Bey (Aykut).
Bu konuyu nasıl çalışmalısın?
Misak-ı Milli'yi Kurtuluş Savaşı antlaşmalarıyla ilişkilendir: hangi maddesi Lozan'da gerçekleşti, hangisi gerçekleşmedi? Kapitülasyonların kaldırılması 6. maddeyle örtüşür; Batum ve Musul ise sınırlar dışında kaldı. Bu karşılaştırma hem Misak-ı Milli'yi hem Lozan'ı kalıcı hale getirir. Antlaşma zincirinin başı için Mondros Ateşkes Antlaşması yazısına bak.
Yanlış yaptığın sorular Zaten Akademi'nin hata defterine düşer. Diğer konular için Kilit Konular sayfasına, KPSS hazırlığı için KPSS sayfamıza göz atabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Misak-ı Milli ne zaman kabul edildi?
Misak-ı Milli, 17 Şubat 1920'de Osmanlı Mebusan Meclisi'nde okunup oy birliğiyle kabul edildi. Metin daha önce, 28 Ocak 1920'de 121 mebusun katıldığı özel bir toplantıda imzalanmıştı.
Misak-ı Milli'yi hangi meclis kabul etti?
Son Osmanlı Mebusan Meclisi kabul etti. TBMM bu tarihte henüz açılmamıştı; 23 Nisan 1920'de toplandı.
Misak-ı Milli'de halk oylaması istenen yerler nelerdir?
Mütareke sırasında işgal altında kalan Arap çoğunluklu bölgeler, Kars-Ardahan-Batum (elviye-i selase) ve Batı Trakya için halk oyuna başvurulması öngörüldü.
Kaynaklar
Bu rehberi kim hazırladı?
Zaten Akademi
Sınava hazırlanırken en zor kısım ne çalışacağını bilmek ve ilerlediğini görmek. Bu yüzden Zaten Akademi uygulamasını geliştiriyoruz: her gün ne çalışacağını gösteren dinamik çalışma planı, ÖSYM formatında 15.000+ çözümlü soru, yanlışlarını konu konu toplayan hata defteri ve 7/24 AI Koç.
